• Jurgen van Teeffelen

Jongeren op gezond gewicht

HEUVELRUG Utrechtse Heuvelrug is sinds 1 augustus 2014 een zogeheten JOGG gemeente, waarbij JOGG staat voor Jongeren op Gezond Gewicht. Wat behelst het project en is onze jeugd al op gezond gewicht?

Jurgen van Teeffelen

De nota 'Vitale Dorpen' van de Utrechtse Heuvelrug windt er geen doekjes om. Een daling van het percentage kinderen en jongeren van 0 tot 19 jaar met overgewicht van 14 naar 12 procent, zo staat er in grote letters bovenaan de lijst van doelstellingen voor de jaren 2014-2017. Wilco Willemse schudt zijn hoofd als hem gevraagd wordt of dat doel gehaald gaat worden. ,,Ik heb meteen tegen de gemeente gezegd dat dit niet realistisch is. Een afname van twee procent zonder de ontwikkeling van overgewicht in de afgelopen jaren te kennen, dat zijn loze woorden", licht hij toe.

Willemse is officieel dé JOGG regisseur van de Utrechtse Heuvelrug maar hij blijkt niet onverdeeld gelukkig met deze titel, vertelt hij in de vergaderkamer van de Doornse Kampwegkerk. ,,Jongeren op Gezond Gewicht. Eerlijk gezegd gebruik ik de naam amper, ik vind hem ook slecht gekozen. Alsof het alleen draait om het gewicht van het kind en alsof daar maar twee opties in zijn: een gezond gewicht of een ongezond gewicht. Dat is veel te zwart-wit gedacht", legt hij uit.

 

OVERGEWICHT De in een sneltreinvaart uitdijende Nederlander -in 2015 had meer dan de helft van de bevolking van 20 jaar en ouder overgewicht- een halt toeroepen: dit is de belangrijkste uitdaging voor het JOGG initiatief dat een paar geleden landelijk van start ging. Hoe dit voor elkaar te krijgen? 'Door te streven naar een samenleving waarin alle kinderen en jongeren wonen, leren, recreëren en werken in een omgeving waarin een gezonde leefstijl de normaalste zaak van de wereld is', aldus de website. Inmiddels hebben 114 gemeenten zich bij JOGG aangesloten, de Utrechtse Heuvelrug deed het in augustus 2014. 

Dat overgewicht ook bij de jeugd op de Utrechtse Heuvelrug voor komt, daar kwamen Willemse en zijn collega's achter toen zij vorig jaar bij de basisscholen in de gemeente langs gingen. ,,We wilden in kaart brengen hoe fit de jeugd eigenlijk was en van daaruit een programma opstellen. Bij kinderen in groep 7 en 8 namen we de Eurofittest af, waarbij we de piepjestest deden en keken naar dingen als balans en sprintvermogen", legt hij uit.

NULMETING Ze maten daarbij ook de lengte en het gewicht van de kinderen op en berekenden hoeveel kinderen overgewicht hadden. Van de 839 doorgemeten scholieren bleken dat er 102 te zijn. Oftewel 12,15 procent. Na afronding naar beneden dus precies het streefgetal dat de gemeente in haar 'Vitale Dorpen' nota stelde. Project geslaagd, nog voordat het eigenlijk begonnen is? ,,Nee", zegt Willemse met een lach, ,,die 14 procent is ooit in de gemeentelijke stukken verschenen en vervolgens in de nota beland. Het laat zien waarom ik het zo belangrijk vind eerst een nulmeting te doen voordat je je doelen opstelt."

Cijfers van de Leefstijlmonitor van het RIVM laten zien dat in 2015 precies 12 procent van alle kinderen tussen de 4 en 11 jaar in Nederland met overgewicht kampte. De groep 7 en 8 basisscholieren op de Utrechtse Heuvelrug lijken zich op het eerste gezicht dus zeer 'gemiddeld' te gedragen. Maar wie beter kijkt, ziet dat er grote verschillen tussen de dorpen bestaan. Waar het percentage overgewicht in de groep 7 en 8 kinderen uit Driebergen, Doorn en Maarn in 2015 onder de 10 procent lag, was dat in Leersum 14 procent. Amerongen voerde de kop aan: 19 procent van de gemeten kinderen bleek vorig jaar overgewicht te hebben.

Voor Willemse een bevestiging dat het zinloos is alle kinderen op de Utrechtse Heuvelrug te wijzen op het belang van gezond eten en sporten. ,,We gaan ons richten op die jongeren die nu de boot lijken te missen. Zij hebben het meeste belang bij goede preventie. De juiste interventie op de juiste plek noem ik dat." De eerste stap is daarbij inmiddels gezet. We hebben twee stagiaires voeding en diëtiek ingezet die momenteel kijken naar de voedingspatronen op de verschillende scholen."

 

Voeding is slechts één aspect van een gezonde leefstijl. Maar volgens Willemse wel veel belangrijker dan bijvoorbeeld sport. ,,Sporten is het probleem niet. Uit onze metingen bleek dat 85 procent van de kinderen op de Utrechtse Heuvelrug vorig jaar zeer regelmatig sport." Volgend jaar gaan Willemse en zijn collega's aan de slag met de 'Gezonde Sportkantine'. Haast lijkt daarbij geboden. Want volgens de doelstellingen in de 'Vitale Dorpen' nota moet in 2017 tenminste de helft van de sportkantines in de gemeente aan het predikaat 'gezond' voldoen en voorlopig staat de teller nog maar op één kantine. Willemse is echter vol vertrouwen. Het is hem immers ook gelukt om het percentage overgewicht in de gemeente van 14 naar 12 procent te krijgen, zegt hij met een knipoog. ,,Weten hoe uw school 'scoort' op (over)gewicht? Kijk op www.jurgenvanteeffelen.nl voor de cijfers."