• Wethouder Hans Nijhof is blij met de schoolbibliotheek op Daltonschool De Meander in Leersum.

    Edith Hazelzet

Schoolbibliotheek in opmars

LEERSUM Daltonschool De Meander heeft sinds vorige week een prachtige eigen bibliotheek. Het is de vijfde schoolbibliotheek in de gemeente. Waarom heeft een school die op tweehonderd meter van de dorpsbibliotheek ligt, toch een schoolbibliotheek nodig?

Edith Hazelzet

Een jongen uit de bovenbouw vroeg blij: 'zijn al deze boeken voor ons?' Woensdagochtend was de feestelijke opening van de schoolbibliotheek door wethouder Nijhof. De Meander is trots op haar bibliotheek die door ouders in vrolijke kleuren geschilderd is en ingericht is met meubels van een gesloten bibliotheekfiliaal. Het lijkt op een dependance van de bibliotheek in De Binder.

De school was een half jaar druk met de voorbereidingen voor de eigen bibliotheek. Met een financiële bijdrage van de ouderraad werd de basiscollectie aangevuld. De Bibliotheek Z-O-U-T zorgt periodiek voor aanvullende wisselcollecties.

LEESBELEID Leerkrachten Valérie Kramer-Huinck en Jacqueline Vuister volgden de cursus 'Open boek', die opleidt tot leescoördinator. Zij hebben nu de taak het leesbeleid binnen de school vorm te geven door het opstellen en tot uitvoer brengen van een schoolleesplan en het motiveren van het team. ,,Het maakt groot verschil in het leven van kinderen of ze lezen of niet. Naast het plezier dat zij in het lezen kunnen hebben, is het goed voor hun schoolprestaties. Door meer te lezen, wordt de woordenschat vergroot, iets waar zij hun hele schoolcarrière profijt van hebben", vertelt Kramer-Huinck.

Haar collega Vuister vult aan: ,,Ons doel is om kinderen te stimuleren zowel op school als thuis meer te lezen. We beginnen nu elke schooldag in iedere groep met een half uur stillezen. Dat halve uur zal onze schoolbibliotheek open zijn, zodat kinderen boeken kunnen lenen."

ACHTERSTAND Het oprukken van de schoolbibliotheek verklaart Helma Bouman, programmacoördinator Educatie van de Bibliotheek Z-O-U-T, als volgt: ,,Het komt voort uit het verontrustende feit dat er nog steeds veel leesachterstanden zijn. Zo'n 25 procent van alle leerlingen verlaat de basisschool met een leesachterstand.

Het ministerie van OCW stelt via 'Kunst van lezen' miljoenen beschikbaar om hier programma's op te ontwikkelen en deze uit te voeren." Landelijk zijn bibliotheken hierbij betrokken en zij ontwikkelden inmiddels Boekstart (leesstimulatie bij baby's en peuters), Boekstart in de Kinderopvang en de Bibliotheek op School (BOS). ,,Scholen, gemeenten en bibliotheken slaan de handen ineen voor deze kwaliteitsverbetering in het onderwijs. Met een gezamenlijke strategie wordt er gewerkt aan het verbeteren van de taalvaardigheid, leesmotivatie en informatievaardigheden, zowel in het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs."

OMVORMEN Met het omvormen van school tot een ideale lees- en mediaomgeving worden door de leerlingen van deelnemende scholen aantoonbaar betere resultaten geboekt. ,,Ieder kind is gebaat bij een gevarieerde en aantrekkelijke boekencollectie op school, zeker wanneer er bekwame volwassenen zijn die kinderen in deze collectie wegwijs kunnen maken."

Inmiddels zijn er ongeveer 2500 basisscholen in Nederland aangesloten bij BOS. Uit onderzoek is gebleken dat leerlingen uit de bovenbouw van het basisonderwijs weliswaar veel lezen (op allerlei schermen), maar wel steeds minder lange teksten. Het programma 'De Taalstaat' op Radio 1 ging hier 9 januari op in.

Hoogleraar Adriana Bus van het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden: ,,Voordat je echt kunt lezen, moet je vele vaardigheden oefenen. In groep 6 gaat het vaak mis." Leerlingen worden volgens haar niet goed begeleid in de overgang van 'leren lezen' naar 'lezen om te leren', en sommigen ontwikkelen hierdoor leesweerstand of aantoonbaar zelfs leesangst. Dit bleek uit het onderzoek waarop Thijs Nielen vorige week promoveerde aan de Universiteit Leiden. Hij toetste voor het eerst wetenschappelijk de effecten van de Bibliotheek op school. Er bleek een significant verschil in Cito-scores op begrijpend lezen tussen scholen met en zonder BOS. Doordat er meer aandacht is voor lezen op school en er daardoor meer gelezen wordt, gaat de leesvaardigheid van bijna alle leerlingen op BOS-scholen sterk vooruit. De vaak gevonden terugval in leesmotivatie bleef uit.

MOTIVEREN Het project slaagt er in om meisjes meer te motiveren voor lezen en hen thuis meer te laten lezen. Bij jongens heeft BOS wel effect op leesvaardigheid, maar resulteert het niet in een hogere leesmotivatie of het lezen van meer boeken. Het proefschrift bevat suggesties voor het aanpakken van leesbevordering bij jongens.

Karin van de Mortel, leesonderwijsexpert bij CPS, benadrukt nog eens dat leerlingen na groep 5 begeleid moeten blijven worden: ,,In de bovenbouw heerst de veronderstelling: 'Ze hebben leren lezen en de rest ontwikkelt zich wel vanzelf.' Dit is een misvatting. Het lezen in de bovenbouw van het basisonderwijs moet onderhouden blijven worden. En dat gebeurt te weinig."

Zij onderstreept het belang van expressie bij lezen. ,,Nu wordt er getoetst op snelheid en correctheid, en één keer per jaar op begrip."

VLOEIEND LEZEN Ook andere aspecten van vloeiend lezen, moeten wat haar betreft beter aan bod komen: ,,Expressie behelst frasering, intonatie, zichtbare en onzichtbare interpunctie. Expressie tijdens het lezen is van grote invloed op het begrip van een tekst", besluit zij.

Met een cursus en de nieuwste onderzoeksresultaten in hun bagage, hebben de leescoördinatoren van De Meander er alle vertrouwen in dat er bij hen op school meer en beter gelezen gaat worden: ,,Samen met de Bibliotheek Z-O-U-T gaan we hard aan de slag met leesbevordering, mediawijsheid en natuurlijk leesplezier."