• De gerestaureerde klokkentoren in 2017.

    Annet Werkhoven
  • Klooster Arca Pacis in 1914.

    Annet Werkhoven

Klokken Broekbergen/Arca Pacis luiden weer

DRIEBERGEN Misschien dat nieuwsgierige bewoners van de Engweg en van de nieuwe wijk De Groene Tuinen de klokken al eens hebben gehoord. Ieder uur slaat een van de drie klokken in de klokkentoren van voormalig klooster Arca Pacis op Buitenplaats Broekbergen weer. Lange tijd was het stil. Sinds het vertrek van de zusters uit het klooster in 1996 heeft de klok geen functie meer gehad.

Annet Werkhoven

De uit Duitsland afkomstige Benedictinessen van de 'altijd durende aanbidding' konden in 1875 in de buitenplaats Broekbergen terecht. Zij doopten de buitenplaats om tot klooster 'Arca Pacis', wat 'Ark van Vrede' betekent. Van een buitenplaats werd Broekbergen een naar binnen gericht contemplatief klooster. De zusters onderhielden zo weinig mogelijk contact met de buitenwereld en de in 1896 hoge gemetselde tuinmuur moest dat karakter onderstrepen. In 1883 was er al een kapel en klokkentoren gebouwd op het complex, naar het ontwerp van de bekende architect Alfred Tepe. Broekbergen werd in 1912 nogmaals verbouwd en heeft sindsdien de huidige entree met trapgevel.

DE KLOKKEN De klok in de toren werd op 9 maart 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog, gevorderd door de Duitsers. Net als andere klokken werd deze klok omgesmolten voor de wapenindustrie. Zuster Emmanuel Cosse, Priorin Arca Pacis Arnhem: ,,In 1947 werden drie nieuwe klokken geschonken door A. van der Werf en C. Zwenger. De namen van de nieuwe klokken uit 1947 zijn: Vox sum sponsi Anno Domini 1947 St. Augustinus, de middelste klok heet Augustinus Antonia Maria en de kleinste klok Gertrudis Jozef. Kardinaal de Jong uit Utrecht heeft de klokken op 5 juni 1947 gewijd en ze zijn gemaakt door firma Petit en Fritsen uit Aarle Rixtel."

EEN EINDE EN EEN NIEUW BEGIN Na bijna een eeuw in afzondering te hebben geleefd, werd het, door het besluit tijdens de Tweede Vaticaanse Concilie in 1963, mogelijk voor de zusters om meer contact met de buitenwereld te onderhouden. De kapel van Tepe werd vervangen door de huidige kapel naar het ontwerp van J. Dresmé uit Driebergen. De smalle achtkantige klokkentoren bleef behouden. Er ontstond vervolgens een bloeiende oecumenische kerkgemeenschap rondom Arca Pacis. Na ruim 120 jaar besloten de zusters vanwege de toenemende vergrijzing en de geringe nieuwe roepingen een ander onderkomen te zoeken. Het klooster Arca Pacis werd in 1997 verkocht.

Het geluid van de klokken verstomde.

Tot onlangs de restauratie van de klokkentoren en de klokken werd afgerond. Al bijna tien jaar zijn Henk den Boon en Els Kruidenier eigenaren van de buitenplaats. Zij vinden het heel belangrijk om de oude luister van de buitenplaats en kloosterperiode in ere te herstellen. En daar zijn ze al een hele tijd mee bezig.

De Boon: ,,De toren was in zeer slechte staat onder andere door ernstige boktor-aantasting, zodat dringend restauratie nodig was. De toren is door de vakmensen van Jurriëns grondig gerestaureerd en de klokken door Koninklijke Eijsbouts. Bij de klokken moesten de luidmotoren, aansturing en ophanging worden vervangen en zijn er nieuwe klepels in de klokken gehangen. Tijdens de restauratie van de klokkentoren kwamen er nog allerlei zaken van vroeger aan het licht: zo vonden we allemaal houten plankjes met namen erop van overleden zusters. Voorheen waren het kruizen geweest op hun graf, die later werden vervangen door stenen kruizen. Wij vonden het een bijzonder idee om deze kruizen te bewaren in de constructie van de klokkentoren. De kostbare restauratie is grotendeels privé gefinancierd. We hopen dat de mensen die in de Groene Tuinen wonen en de vele wandelaars die gebruik maken van het prachtige Klompenpad over ons voorterrein richting de Langbroekerwetering, het kunnen waarderen dat er ieder uur weer klokgelui weerklinkt uit de toren als altijddurend eerbetoon aan de kloosterzusters die hier 120 jaar dag en nacht hebben gebeden. Wij wachten al vele jaren op medewerking aan het Masterplan Broekbergen zodat het hier weer de mooie Utrechtse buitenplaats kan worden die het eens was en met respect voor de kloostertijd."

Bronnen: Met veel dank aan: Henk den Boon, Els den Boon-Kruidenier en Zuster Emmanuel Cosse, Priorin Arca Pacis Arnhem; F. Gaasbeek en S. van Ginkel-Meester, Driebergen-Rijsenburg. Geschiedenis en architectuur (Zeist 1996); D. Steenwijk en D. Smorenburg, Driebergen, een waar lustoord. De groeten van Dick en Dirk (Driebergen-Rijsenburg 2003).