Valentijnsdag

Terwijl de paaseitjes al prominent in de winkel liggen ontkom je niet aan een andere jaarlijks terugkomende 'traditie'. Bakken met chocolade, grote knuffelharten en molens vol de grootste zoetsappige kaarten. Ja, het is weer tijd voor Valentijnsdag. De dag die menig winkelier gebruikt om zijn prijzen voor bepaalde artikelen eens te verhogen. Om die artikelen vervolgens vanaf vandaag met een flinke korting aan te bieden. Ook de winkels op de Utrechtse Heuvelrug doen (natuurlijk) mee. Valentijnsdag is niet voor iedereen weggelegd. De een vindt het te commercieel en de ander vindt dat er geen speciale dag nodig is om de liefde te verklaren. Valentijnsdag, waar komt dat vandaan?

Er zijn verschillende verhalen over de oorsprong van Valentijnsdag, die allemaal even discutabel zijn. Zo ontbreken er biografische feiten of strookt het niet met de invulling van de dag. Het feest is in ieder geval niet te koppelen aan de Romeinse Lupercalia. Dit was een reinigings- en vruchtbaarheidsfeest waarbij naakte mannen door de straten van Rome rende. Zij sloegen om zich heen met repen vacht van een geofferd schaap en vooral vrouwen kwamen hierop af. Als zij geslagen zouden worden geloofden ze dat ze vruchtbaar werden, de zwangerschap voorspoedig verliep en de bevalling heel soepel zou gaan. Dit feest werd gevierd op 15 februari, maar er zijn geen bewijzen gevonden dat het ook echt te koppelen is aan Valentijnsdag. Slaan met zwepen lijkt in de huidige maatschappij ook meer iets voor een grijze serie die nu in de bioscoop draait.

Op Valentijnsdag wordt de liefde vaak bekend gemaakt, maar in de geschiedenis kennen we ook een ander gebruik. Zo is het bekend dat men in de 17e eeuw speculaaspoppen gebruikte voor een huwelijksaanzoek. Deze poppen werden 'de vrijer' genoemd en hadden een menselijke vorm. De naam was afgeleid van de Germaanse god Freyer, de god van de liefde. Jongemannen die een aanzoek wilde doen bestelde een speculaaspop bij de bakker. Nadat de pop mooi versierd was werd deze voor de deur gelegd bij de aanstaande bruid. Als zij de pop mee naar binnen nam had zij in ieder geval 'ja' gezegd. Het verhaal gaat dat de vader van de bruid vervolgens zijn goedkeuring moest geven. Brak hij de kop van de pop af, dan was de kop er letterlijk af en konden de voorbereidingen beginnen. Als de benen van de pop werden afgebroken dan moest de jongeman 'de benen nemen' en ging het feest niet door.

Het kwam overigens ook weleens voor dat de dame in kwestie de pop op straat kapot gooide. Dan was het duidelijk dat het aanzoek werd afgewezen.

Tegenwoordig is het onwenselijk als men speculaaspoppen kapot gooit op straat (of ander 'vuil' op die manier weggooit), maar daar gaat het niet om. Mensen houden van tradities, of juist niet. Of je het nu leuk vindt of niet, je ontkomt er niet aan. En al die hartjesslingers in winkels maken het winkelen stiekem toch wel gezelliger.

Stephanie van Baggem