• Von Gimborn Arboretum

Von Gimborn Arboretum wordt Nationaal Bomenmuseum

DOORN Het grootste en meest diverse arboretum van Nederland slaat een nieuwe richting in. Als Nationaal Bomenmuseum en erkend beschermer van groen erfgoed, verwacht het nieuwe bezoekers te trekken, niet in de laatste plaats scholieren.

Deze week vindt de laatste audit plaats vanuit de Nederlandse Museumvereniging en kan het arboretum zich officieel als Nationaal Bomenmuseum gaan profileren. ,,Vorig jaar hebben we ons ingeschreven waarna een heel traject van erkenning volgde. Als geregistreerd museum gaan we in stappen onze faciliteiten uitbreiden en krijgt onze educatieve functie nog meer aandacht", vertelt Wilbert Hetterscheid, sinds 2010 directeur van het Von Gimborn Arboretum. ,,We hebben meteen ook maar voorgesorteerd op de toevoeging 'nationaal'. Als grootste arboretum met uiteenlopende nationale plantencollecties kunnen we daar wel aanspraak op maken vinden wij. En het dwingt ons natuurlijk ook om een kwalitatief goed aanbod te blijven garanderen." Grootste voordeel van de aanvullende benaming vindt Hetterscheid dat museum als begrip veel meer is ingeburgerd woord dan arboretum. ,,Bezoekers weten beter wat zij kunnen verwachten."

 

HISTORIE Het Von Gimborn Arboretum is het levenswerk van de Duitse inktfabrikant Max von Gimborn (1872-1964) uit Zevenaar, die uit liefhebberij bomen ging verzamelen. Vanwege zijn grote liefde voor coniferen, die het best gedijen op zandgrond, kocht hij in 1924 een stuk grond van 47 hectare aan de Vossensteinsesteeg in Doorn en ging hij ook in het dorp wonen. In 1966 verkocht zijn weduwe het arboretum aan de universiteit van Utrecht, dat het gebruikte voor plant- en bosbouwkundig onderzoek. ,,De universiteit heeft grote impact gehad op het uiterlijk van het arboretum", aldus Hetterscheid. ,,De collectie werd uitgebreid met loofbomen en kent sindsdien bijzondere collecties zoals die van berken, esdoorns, essen, en ook heideplanten."

 

STICHTING Vanwege verschuivingen in onderzoek, naar moleculair werk, en bezuinigingen aan de universiteit, werd het arboretum in 2009 zelfstandig. ,,We hebben bergen werk verzet wat betreft achterstallig onderhoud, maar na drie, vier jaar kregen we het idee dat het ons als stichting ging lukken", vertelt Hetterscheid. ,,We hebben flink ingezet op het ontwikkelen van activiteiten die naar ons gevoel bij het arboretum passen, zoals concerten, wisselende exposities en workshops en onze houtmanifestatie. Het aantal bezoekers steeg van 8000 naar 18.000 per jaar.

We hebben nu een jaarlijkse evenementenkalender, een educatief programma, een permanente beeldentuin en verscheidene soorten rondleidingen. En we maken onderdeel uit van twee wandelroutes. Voor (trouw)feesten en evenementen maken wij gebruik van vier cateraars met ieder een eigen insteek."

GENETISCH ERFGOED Inmiddels herbergt het Doornse arboretum op 27 ha een verzameling van 3000 verschillende soorten bomen en struiken uit Europa, Noord-Amerika en Azië. Een collectie die uniek is in de wereld en daarvoor in 1989 onderscheiden werd door de International Dendrology Society. Van diverse plantensoorten die in het arboretum voorkomen is in Nederland geen andere, of hooguit één andere, standplaats bekend. ,,Het hoge gehalte aan historische cultivars van veel boom- en struiksoorten maakt ons arboretum heel bijzonder. Velen daarvan zijn vrijwel onvindbaar geworden in de handel. De collectie is daarmee genetisch erfgoed'', aldus Hetterscheid. Het behoud van genetisch erfgoed is iets wat in Nederland vooral bekend van is van historische fruit- en groenterassen.

,,Wat betreft de instandhouding van andere soorten beplanting staat dit nog in de kinderschoenen. Arboreta zijn uitstekende historische genenpools en daarom is het behoud van deze groene schatkamers essentieel. Het Von Gimborn Arboretum zal als Nationaal Bomenmuseum op dit vlak initiatieven ondernemen en samenwerken met arboreta en andere partijen om dit type erfgoed structureel te beschermen." Door de buitengewone bomen en struiken is het arboretum ook een 'hotspot' wat betreft biodiversiteit. ,,De zeer rijke afwisseling van allerlei biotopen en de ruimtelijke indeling van ons terrein, nodigen vele dierensoorten uit de omgeving uit om het arboretum te bezoeken. In tijden van schaarste maar ook om zich voort te planten. Ook zeldzame planten zijn ooit het arboretum 'ingewaaid' en voelen zich hier op hun gemak."

 

TOEKOMST Hetterscheid wil in het kader van de nieuwe status als Nationaal Bomenmuseum verschillende zaken in stappen ontwikkelen. ,,Einddoel is een nieuw bezoekerscentrum dat goed geoutilleerd is en waar men kan leren over bomen en biodiversiteit op een manier waarop dat buiten niet kan. Onderwerpen als 'Big History' - de grote stappen in de ontwikkelingen van de planeet aarde -, biologische en botanische evolutie. Alles als voorportaal voor wat hen het buiten wacht, want de botanische bomentuin blijft natuurlijk de parel van het Nationaal Bomenmuseum." De samenwerking met Panorama Heuvelrug staat even in de ijskast. ,,Wij zouden heel graag zien dat het panorama hier in de toekomst een permanente plek krijgt, maar de schilders schilderen simpelweg veel sneller dan wij hier een nieuw gebouw kunnen realiseren."

Met de museumstatus hoopt Hetterscheid ook een nieuwe bron van sponsoren aan te kunnen boren. ,,We hebben een klein eigen fonds, maar de meerderheid van onze projecten wordt gefinancierd uit derde geldstromen, zoals de aanleg van het parkeerterrein. Ook een nieuw pand moet op deze manier tot stand komen." Voorlopig zal de museale functie een plaats krijgen in het huidige gebouw dat hiervoor in zijn geheel ter beschikking zal komen. Verder zijn er plannen voor een bijencentrum en wordt in het voorjaar voor scholieren bomenbiologie.nl gelanceerd met bijbehorend les- en bezoekprogramma. ,,We zijn nog met een app bezig, en ook eentje vanuit de Nederlandse Vereniging van Botanische Tuinen. En we hebben al een drietal WiFi-punten, dus wat dat betreft is het Von Gimbornarboretum als Nationaal Bomenmuseum helemaal klaar voor de toekomst."

bomenmuseum.nl

Bron: Von Gimborn Arboretum