• Terra Incognita

Meedenken over herontwikkeling marinierskazerne

DOORN Het mariniersterrein in Doorn prikkelt de verbeeldingskracht van 32 studenten van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Tussen 12 en 30 september vormde de kazerne de uitdaging om al hun creativiteit in te zetten voor de herontwikkeling van de marinierskazerne. Voor de studenten een studieopdracht als onderdeel van hun opleiding Kunst en Economie. Voor de gemeente Utrechtse Heuvelrug, het RVB en de provincie Utrecht een eerste inspiratie voor het participatieproces.

Gerard van Wijk

De mariniers vertrekken zoals het er nu uitziet tussen 2021 en 2022 naar een nieuwe locatie in Vlissingen. Het besluit om te vertrekken heeft de minister van Defensie in 2012 genomen. Begin 2013 heeft de Tweede Kamer de beslissing van de minister goedgekeurd. Vorig jaar sloten de gemeente Utrechtse Heuvelrug, de provincie Utrecht en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) een intentieovereenkomst om de verkoop en de herontwikkeling van het kazerneterrein in goede banen te leiden. Sinds die tijd werken de drie partijen aan een plan om samen met belanghebbenden en belangstellenden uit Doorn, maar ook uit de wijdere omgeving, te zoeken naar nieuwe bestemmingen voor het gebied. Op donderdag 13 oktober vindt de eerste bijeenkomst plaats in het Cultuurhuis in Doorn met als inzet het concept participatieplan.

GROOT GEBIED Het terrein is 48 hectare groot. 23 hectare valt binnen de zogenaamde rode contour. Dat is de lijn, die de provincie om het gebied heeft getrokken, waarbinnen gebouwd mag worden. De rode contour markeert de overgang tussen stedelijk en landelijk gebied. 25 hectare aangrenzend bos valt binnen het Natuurnetwerk Nederland, voorheen de ecologische hoofdstructuur. Op het mariniersterrein staan ongeveer 40 gebouwen die zijn gerealiseerd tussen 1940 en 2010.

Er zijn grote verschillen in uitstraling en bouwkwaliteit. De jarenlange discussie over de verplaatsing heeft bovendien geleid tot beperkt onderhoud. Op het terrein zijn veel sport- en trainingsfaciliteiten aanwezig. Het RVB heeft een uitgebreide inventarisatie gemaakt.

RANDVOORWAARDEN Voor de herontwikkeling van het terrein gelden een aantal randvoorwaarden. Provinciaal en gemeentelijk beleid vastgelegd in structuurvisies zijn in beginsel uitgangspunt. Voor een nieuw kantorenpark of bedrijventerrein is geen ruimte. Woningbouw is deel van het onderzoek, evenals de vestiging van een kennisinstelling en daarbij behorende functies, herbestemming van de sportvoorzieningen, maatschappelijke functies, recreatie, natuur en toerisme. Duurzaamheid is een belangrijk criterium. Natuur blijft natuur. En een niet onbelangrijke voorwaarde: ondanks de grootte van het gebied hebben ontwikkelingen een lokaal karakter en sluiten aan bij de Doornse woon- en leefmilieus.

BEGELEIDING VAN HET PROCES Vlak voor de zomer van dit jaar hebben gemeente, provincie en RVB het bureau Terra Incognita geselecteerd om het participatieproces te begeleiden. Het bureau voor stedenbouw en landschapsarchitectuur uit Utrecht heeft ervaring opgedaan met onder andere de herbestemming van vliegbasis Soesterberg.

Op 13 oktober kan iedereen die zich betrokken voelt bij het mariniersterrein en wil meedenken over de herontwikkeling, reageren op het concept participatieplan. Vervolgens wordt het participatieplan zo nodig aangepast en definitief gemaakt. In de maanden daarna organiseert het bureau een aantal sessies die input moeten geven voor het ontwikkelingskader dat de basis wordt voor de definitieve uitwerking van de plannen. Naar verwachting stellen RVB, provincie en de gemeenteraad van Utrechtse Heuvelrug in het najaar van 2017 de kaders vast.

GEEN BLACK BOX De wijze waarop de participatie vormt krijgt, is nieuw voor de gemeente. Gerrit Boonzaaijer, wethouder voor ruimtelijke ordening en verantwoordelijk voor dit traject, zegt daarover: ,,Het proces gaat blanco van start, niks ligt vast, behalve de randvoorwaarden die vastgelegd zijn in de structuurvisies van gemeente en provincie. Denk bijvoorbeeld aan natuurwaarde en bebouwingsrestricties."

Als voorproefje hebben studenten van de HKU de afgelopen drie weken de kans gekregen om als onderdeel van hun studie na te denken over mogelijkheden voor dit terrein. Boonzaaijer: ,,Verrassend hoe snel de studenten het in korte tijd voor elkaar krijgen om inspirerende ideeën en concepten uit te werken. De uitkomsten maken geen deel uit van het participatietraject, maar ik wil wel samen met de HKU bekijken in hoeverre we de ideeën op enig moment zouden kunnen invoegen."

Ook voor de gemeenteraad wordt het zoeken naar een nieuwe positie. Het participatietraject gaat niet met een beoogd progamma van start, slechts met een beperkt aantal vaste randvoorwaarden. De participatie moet leiden tot een verzameling ingrediënten die vervolgens in scenario's worden uitgewerkt en op kansrijkheid worden onderzocht. De gemeenteraad stelt op basis van alle input de participatie het ontwikkelingskader vast. Er is dus echte invloed vooraf. Boonzaaijer: ,,Er zijn geen dubbele agenda's of verborgen afspraken. Ik ken ze in ieder geval niet.'

Jan Bosma, projectleider ruimte en binnen de gemeentelijke organisatie belast met de herontwikkeling van de marinierskazerne: ,,De uitkomsten zijn een bron van inspiratie en helpen de ambtelijke organisatie om ongemerkt binnensluipende routinematige denkpatronen te onderkennen en te doorbreken." Alle seinen staan op groen. Er is veel enthousiasme om dit proces tot een succes te maken.

Kijk voor meer informatie op de nieuwe projectwebsite www.mkdoorn.nl. Daar is het participatieplan en de inventarisatie van het terrein te vinden.