Roots

Lang verkeerde ik in de veronderstelling een echte Heuvelrugger te zijn. Ik woon hier immers al zo lang, ik ben bijna vergeten hoe lang. Bovendien heb ik het begin van gemeente Utrechtse Heuvelrug meegemaakt. Ken de gemeente op m'n duimpje, ken de nodige mensen hier en kan de tien langstlopende politieke discussies uit mijn hoofd opzeggen zoals rondweg Doorn, bedrijventerrein Leersum/Amerongen en de zondagsopening van winkels. Kortom, ik voel me hier als een vis in het water, of misschien kan ik in deze tamelijk waterloze omgeving beter zeggen 'als een ree in het bos'. Alle ingrediënten dus, zo op het oog, om een echter Heuvelrugger te zijn. Pas geleden ben ik er echter achter gekomen dat ik dat helemaal niet ben.

Toevalligerwijs vertoefde ik onlangs voor wat langere tijd in mijn geboortestreek, tamelijk ver weg van de Heuvelrug. Het was lang geleden dat ik er geweest was. Al vrij snel deed ik een aantal ontdekkingen die mij verbaasden en die bij mij een gevoel veroorzaakten dat ik hier op de Heuvelrug nog niet eerder had ervaren.

Zo voelde ik me er bijzonder thuis in het landschap, met z'n panorama's, vergezichten en leegten. Nog meer dan op de Heuvelrug. Best vreemd, want ik vind het hier al zo mooi.

En dan waren er, dat verbaasde me nog meer, de geuren die je er rook, zo vertrouwd, van vroeger. Dat merkte ik voor het eerst toen ik een paar nachten in een hotel verbleef waar het net als vroeger bij oma en opa rook. Maar niet alleen in het hotel, ook op andere plaatsen rook het bekend, vertrouwd. Heel apart.

En dan de mensen, ik sprak er veel. Allemaal hadden ze een zelfde, licht, accent. En ze gebruikten woorden die je nergens anders in Nederland hoort en die ik van vroeger herkende. Ook zei voor het eerst in m'n leven iemand me dat hij hoorde dat ik uit de streek kwam. Blijkbaar heb ik dus, zonder dat ik me er bewust van ben, ook zo'n accent. Naarmate ik er langer was begonnen me steeds meer dingen op te vallen. Ik meende op een gegeven moment zelfs dat de mensen qua uiterlijk een aantal dezelfde kenmerken hadden.

Ik kon er niet de vinger op leggen waar die overeenkomst nu precies in zat, maar het was alsof de mensen allemaal op een bepaalde manier op elkaar en op familie en kennissen van vroeger, leken; als ware het één grote familie. Dit alles bij elkaar zorgde voor een thuis-gevoel, dat zo mogelijk nog sterker was dan hier in m'n eigen dorp!

Ik voelde me een antropoloog die iets bijzonders heeft ontdekt. Namelijk dat je je, ongeacht hoe lang je ergens ook woont, het meest thuis voelt op de plek waar je geboren bent. De ontdekking veroorzaakte een licht gevoel van 'ontheemd zijn' bij me. Moest ik nu gaan verhuizen, de Heuvelrug verlaten? Eerst alles maar eens even laten bezinken, immers: komt tijd, komt raad …

Adriaan Boland